ΠΑΣΧΑ ΣΤΗΝ ΨΑΘΟΥΡΑ και ΨΑΘΟΥΡΑ ΤΕΛΟΣ

Η Βάλια κι ο Βαγγέλης κατόρθωσαν επιτέλους να έρθουν το Μεγάλο Σάββατο. Δυο συνεργάτες από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία ήρθαν επίσης για να δακτυλιώσουμε Καλικατσούνες και κάναμε μαζί Πάσχα. Απλό, λιτό και ήσυχο. Μας έκανε δώρο ένα τέλειο καιρό. Μας έκανε δώρο επίσης μια ακόμη εμφάνιση δελφινιών που ψάρευαν μαζί με Ασημόγλαρους, Μύχους και Καλικατσούνες πολύ κοντά στο φάρο. Το δώρο ανήμερα του Πάσχα ήταν η φοβερή εικόνα ενός Ψαραετού που πέταγε μπροστά κρατώντας στα νύχια του ένα μεγάλο ψάρι και από πίσω του να τον κυνηγούν δώδεκα γλάροι φωνάζοντας και απειλώντας, προσπαθώντας να του το πάρουν με επιθέσεις από πάνω. Δεν τα κατάφεραν όμως.

Αν και ο αρχικός προγραμματισμός ήταν να φύγω από το νησί στις 15 του Απρίλη, δηλαδή την Κυριακή του Θωμά, εμφανίστηκαν διάφορες πρακτικές δυσκολίες που με ανάγκασαν να τα μαζέψω αύριο και να φύγουμε από την Ψαθούρα όλοι μαζί. Αύριο λοιπόν θα τα μαζέψουμε, θάρθει η ΟΔΥΣΣΕΙΑ το καίκι της ΜΟm, μαζί με τον υπεύθυνο του φάρου, σημαιοφόρο του Πολεμικού Ναυτικού και θα επιστρέψουμε στην Αλόννησο. Από κει θα κάνουμε μια εξόρμηση σε δύο μικρά νησιά κοντά στα Σκάντζουρα, επίσης μέσα στα όρια του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου Βορείων Σποράδων, όπου θα δακτυλιώσουμε νεαρές Καλικατσούνες με μεταλλικά και πλαστικά δαχτυλίδια που φέρουν κωδικό ώστε να μπορεί κανείς να τον διαβάζει από μακριά με τηλεσκόπιο. Δυστυχώς στην Ψαθούρα προσπαθήσαμε να πιάσουμε νεαρά Καλικατσουνάκια για να δακτυλιώσουμε αλλά δεν κατορθώσαμε, διότι τα πουλιά αποσύρονταν σε βαθύτερα σημεία μέσα στις φωλιές όπου δεν μπορούσαμε να τα φτάσουμε. Έτσι θα πάμε σε νησιά όπου οι Καλικατσούνες φωλιάζουν κάτω από θάμνους όπως στο Ψαθονήσι, και τα νεαρά είναι προσεγγίσιμα.

Το Μεγάλο Σάββατο ο Πάνος Δενδρινός ο βιολόγος καπετάνιος της Οδύσσειας που έφερε τους επισκέπτες μου μας επιφύλασσε μια έκπληξη: Ένα μικρό ελικοπτεράκι με κινητήρα που δουλεύει με μπαταρία και στο οποίο είναι προσαρμοσμένη μια φωτογραφική κάμερα και με την οποία μπορείς να τραβήξεις φωτογραφίες από ψηλά ενεργοποιώντας την κάμερα από το χειριστήριο. Το ελικοπτεράκι αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να τραβάει φωτογραφίες από ψηλά θεμάτων άγριας φύσης που δεν μπορουν να προσεγγιστούν αλλιώς.

Η επισπευσμένη αναχώρησή μου από το νησί δεν μου επέτρεψε να ολοκληρώσω τη δημοσίευση όλων των θεμάτων που είχα προγραμματίσει. Δεν σας έχω ακόμη ανεβάσει θέματα πολύ βασικά που τα φύλαγα για το τέλος, όπως: οι Καλικατσούνες, ο φάρος, το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου Βορείων Σποράδων. Τα βασικά αποτελέσματα των ερευνών μου για τι Καλικατσούνες, κλπ. Όλα αυτά θα τα ανεβάσω τις επόμενες μέρες έστω και αφού έχω φύγει από το νησί.

ΠΟΥ ΕΔΥ ΣΟΥ ΤΟ ΚΑΛΛΟΣ

Σήμερα κάθισα το σούρουπο απολαμβάνοντας την ήρεμη θάλασσα στο ηλιοβασίλεμα μέχρι να πέσει η νύχτα, αναθυμούμενος κι αναπολώντας κάποια Πάσχα της παιδικής μου ηλικίας. Τότε που με τους άλλους προσκόπους της ομάδας μου πηγαίναμε και φυλάγαμε στο μικρό εκκλησάκι του Ασύλου Ανιάτων δίπλα στην Αγία Ζώνη. Τότε που γράφτηκε για πάντα μέσα μου η κατάνυξη και η συντριβή που οι άνθρωποι αυτοί και οι δικοί τους βίωναν το Θείο δράμα, που χωρίς άλλο ήταν ένα με το όποιο δικό τους, μαζί με τους ουράνιους βυζαντινούς ύμνους "Η ζωή εν τάφω", "Αξιον εστί", "Ω Γλυκύ μου Έαρ" και "Αι γενεαί πάσαι" που έψαλαν οι τρόφιμοι. Και τους οποίους ύμνους κουβαλάω συνέχεια μαζί μου, κυριολεκτικά, και τους ακούω συχνά-πυκνά σαν τη πιο πολύτιμη μουσική που μαλακώνει πάντα την ψυχή μου, τη γλυκαίνει και τη βάζει στη θέση της (ειδικά όταν είναι γεμάτη χολή). Και που όταν τους ακούω δεν μπορεί να μη με πλημμυρίσει, αδιάσπαστα δεμένη μαζί τους, η γλυκιά ανοιξιάτικη ευωδιά από τα λουλούδια του Επιταφίου. Εκείνου του Επιτάφιου. Της παιδικής ηλικίας.

Ναυσικούλα και Βαγγελάκη, μακάρι να μη λείψουν τα πράγματα που θα μπορέσουν να αγγίξουν την ψυχή σας, όσο αυτά τα βιώματα τη δική μου.

Καλή Ανάσταση.

ΦΟΥΛ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ!

Φοινίκουρος

Τσαλαπετεινός

Πυρροκότσυφας

Βουνοτσιροβάκος

Καρβουνιάρης (θηλ.)

Κρικομυγοχάφτης

Δεντροφυλλοσκόποι

Καλαμόκιρκος (θηλ.)

Ότι και να προγραμμάτιζα για να γράψω σήμερα ακυρώνεται. Γιατί σήμερα η μέρα ανήκει δικαιωματικά στα πουλιά! Πάλι στα πουλιά; θα μου πείτε. Μα ναι, γιατί αυτή είναι η εποχή των πουλιών, είναι η εποχή της μετανάστευσης. Σήμερα το νήσί είναι π-λ-η-μ-μ-υ-ρ-ι-σ-μ-έ-ν-ο από λογής λογής πουλιά, όπου κι αν γυρίσεις να κοιτάξεις βλέπεις πουλιά. Και όσο κι αν έχω γράψει για τη μαγεία που εξασκεί πάνω μου -και σε κάθε άνθρωπο νομίζω- το θαύμα αυτό της μετανάστευσης, δεν σταματώ να ενθουσιάζομαι. Έχετε σκεφτεί αλήθεια, ποια είναι τα πιο ωραία, σημαντικά, σπουδαία και αναντικατάστατα πράγματα στον κόσμο και αυτά που μας αφήνουν εκστατικούς και πλήρεις, αυτά που έχουν τη δύναμη να μην τα βαριόμαστε ποτέ και να ανανεώνονται ως δια μαγείας στα μυαλά και τις αισθήσεις μας; Είναι εκείνα τα απλά, προσιτά, εφικτά και πραγματοποιήσιμα από τον καθένα μας που, όχι μόνο καμιά σχέση δεν έχουν με το χρήμα -μπορεί να είναι κτήμα εξίσου των πιο φτωχών και των πιο πλούσιων- αλλά είναι και πράγματα που δεν μπορείς να αγοράσεις με το χρήμα: υγεία, έρωτας, αγάπη, γέννηση, παιδιά, τα φυσικά φαινόμενα και τα άγρια, ελεύθερα και ανυπόκριτα πλάσματα! (όλα αυτά φτιάχνουν αυτό που λέμε Φύση). Τα πιο καθημερινά, απλά και συνηθισμένα πράματα είναι ταυτόχρονα και τα πιο πολύτιμα και θαυμάσια!

Στο δικό μου κόσμο η μετανάστευση των πουλιών είναι σίγουρα ένα από αυτά.
Δε γράφω τίποτα άλλο σήμερα λοιπόν, αλλά δίνω μια σειρά από φωτογραφίες πουλιών, που για τους μυημένους έχουν κι όνομα, αλλά και οι αμύητοι μπορούν να απολαύσουν εξίσου την ομορφιά την αλήθεια και τη χάρη τους, χωρίς να τους ενδιαφέρει ούτε όνομα ούτε τίποτα άλλο.

Ναυσικούλα και Βαγγελάκη, ήρθε η άνοιξη! Σήμερα κάθε θάμνος του νησιού έχει αγιασμό. Με τα τραγούδια των αηδονιών.

ΨΑΘΟΝΗΣΙ

Σήμερα χειμωνιάτικος καιρός, γραίγος δυνατός, κρύο, συννεφιά και ψιλόβροχο. Μέσα και δουλειά γραφείου. Που χτές το πρωί, που ξάπλαρα στη λιακάδα πάνω στη ζεστή άμμο του Μανδρακίου αφού είχα γυρίσει από «αποστολή» στο Ψαθονήσι.
Γιατί χτες, όσο η προχτεσινή λαμπρή μπουνάτσα συνεχιζόταν έκρινα ότι ήταν η ευκαιρία που ζητούσα για να πάω στο Ψαθονήσι με το κανώ που γενναιόδωρα μου παραχώρησε για χρήση επί ενάμιση μήνα που θα ήμουν εδώ, η Χαρίκλεια Θεοδώρου ( http://www.ikiondiving.gr ) από τη Στενή Βάλα της Αλοννήσου.
Το Ψαθονήσι, ή Μύγα ένα μικρό νησάκι 1200 μ. ΝΑ της Ψαθούρας. Έβλεπα ότι είναι πάντα σχεδόν γεμάτο Ασημόγλαρους και ήμουνα σίγουρος ότι θα έχουν φωλιές εκεί επάνω έτσι επίπεδο που είναι και είπα να πάω να δω σε τι στάδιο βρίσκονται και να τις μετρήσω.
Η μέρα λαμπρή, ήλιος ζέστη, μπουνάτσα. Έβγαλα το κανώ κάτω από τις αγριλιές που το είχα κρυμμένο, το κουβάλησα στην παραλία και τόριξα στο νερό. Έκανα μια δυο δοκιμαστικές βόλτες για να δω τα χούγια του, έβαλα μικρή φωτογραφική μηχανή και βιντεοκάμερα σε ένα αδιάβροχο σάκο σε περίπτωση που, και σάλπαρα στα διάφανα και πρασινογάλαζα νερά. Ένα καΐκι ήταν αραγμένο αρόδο κοντά στην ανατολική άκρη. Μετά από ένα τέταρτο κουπί τους πλησίασα, πλάγιασα το φοβερό μου «σκαφίδι» (όπως τ’ ονόμασε ο ψαράς) δίπλα στο καΐκι και ανταλλάξαμε μερικές κουβέντες μια και τους έβλεπα και με βλέπανε την προηγούμενη που ψάρευαν κοντά στο νησί. Έφυγα χωρίς ν’ανέβω για τσιπουράκι η καφέ όπως με προσκάλεσαν. Βιαζόμουν να τελειώσω τη δουλειά μου μπας και χαλάσει ο καιρός γιατί το «σκαφίδι» δεν είναι και για πολλά πολλά. Με το που ακροπάτησα στις κορφές από τις στρογγυλές, λειασμένες από τη θάλασσα ηφαιστειακές πέτρες με περίμεναν πολλές εκπλήξεις: πρώτα απ’ όλα ένα πανδαιμόνιο από φωνές γλάρων, σίγουρα πάνω από 100, που πετούσαν πάνω από το κεφάλι μου απειλώντας και βρίζοντας που τους χαλνάω την ησυχία. Μετά ένα παχύ, πραγματικά παχύ χαλί από ένα αγρωστώδες φυτό σαν τούφα, απλωμένο σ’ όλο το νησί που περιβάλλεται από μια φαρδιά μπορντούρα από στρέμματα ολόκληρα καλυμμένα με αγριοβιολέτες. Κοιτώντας κάτω με προσοχή για να δω αλλά και να μην πατήσω καμιά φωλιά, άρχισα να βρίσκω, λίγες είναι η αλήθεια φωλιές γλάρων με 1, 2 και 3 αυγά μέσα και αρκετές φτιαγμένες αλλά άδειες. Συμπέρανα ότι βρίσκονται ακόμη στην αρχή της αναπαραγωγικής περιόδου μάλλον και μόλις έχουν αρχίσει να γεννούν. Ξαφνικά όμως περνώντας δίπλα από ένα χαμηλό και πατικωμένο θάμνο σχίνου που απλωνόταν σε πολλά τετραγωνικά, με τρόμαξε ένα άγριο φτεροκόπημα από μεγάλο πουλί που οι φτερούγες του χτυπούν σε κλαδιά, φασαρία, και μια κατατρομαγμένη Καλικατζού πετάχτηκε από μια τρύπα στη βάση του θάμνου και μισοφτεροκοπώντας - μισοτρέχοντας τράβηξε πανικοβλημένη προς τη θάλασσα όπου βούτηξε άτσαλα. Αα, μάλιστα λοιπόν έχει και φωλιές Καλικατζούνων το νησί. Τότε κατάλαβα τι ήταν όλα αυτά τα μικρά μονοπατάκια που έβλεπα να ξεκινούν από τους σχίνους και να κατευθύνονται στη θάλασσα. Εδώ οι Καλικατζούνες εν πλήρη απουσία ανθρώπων φωλιάζουν κάτω από τα χαμηλά και ψιλοκουρεμένα από τον θαλασσινό αέρα σχίνα, έχοντας φτιάξει από κάτω στοές σαν αυτές που φτιάχνουν τα κουνέλια στην Ψαθούρα. Αφότου κατάλαβα τη δουλειά έψαξα μετά και βρήκα καμιά δεκαριά φωλιές, άλλες με νεαρά τριών και τεσσάρων εβδομάδων, άλλες με αυγά και μια με δυο αυγά και ένα μικρό που είχε εκκολαφθεί από το αυγό μερικά λεπτά πιο πριν.
Η φύση είναι απίθανη. Σκεφτείτε ότι το ίδιο είδος πουλιού που στην Ψαθούρα φωλιάζει σε σχισμές των βράχων, σε σκοτεινές σπηλίτσες και κάτω από μεγάλα λιθάρια, στην άκρη του κύματος κυριολεκτικά, εδώ, ένα χιλιόμετρο πιο κάτω, φωλιάζει κάτω από τα σχίνα σαν κουνέλι σε αποστάσεις από 10 ως 50 μέτρα μακριά από την ακροθαλασσιά.
Σκεφτείτε τη διαφορά του τόπου, το ρόλο της ενόχλησης, της απουσίας ανθρώπων, του διαθέσιμου χώρου, την πλαστικότητα προσαρμογής του είδους, και άλλα πολλά θαυμάσια πράγματα. Που όλα φυσικά συσχετίζονται και ερμηνεύονται με βάση τη θεωρία της φυσικής εξέλιξης (τους απογόνους της βασικής θεωρίας του Δαρβίνου εννοώ). Έφυγα γρήγορα, αφού μέτρησα, γιατί είχαν μαζευτεί λίγα μέτρα μέσα στη θάλασσα και με κοίταγαν σιχτιρίζοντάς με καμιά 15 γονιοί Καλικατζούνες και πολλοί γλάροι. Ξανασάλπαρα, γύρισα στο νησί μου, έκανα και μια βόλτα για να θαυμάσω τις φωλιές των «δικών» μου Καλικατζούνων από τη μεριά της θάλασσας αυτή τη φορά, ανακάλυψα και δυο που δεν φαίνονταν με τίποτα από πάνω διότι ήταν μέσα σε σπηλιές και γύρισα βιαστικά πίσω, ίσα ίσα μόλις έβγαινε ένα φρέσκο αεράκι και ένα κυματάκι που αρκούσε για να μου ταρακουνάει την πορεία.
Φυσικά η βιντεοκάμερα έμεινε στα μισά από μπαταρία κι έτσι το βίντεο που έβγαλα για να σας δείξω, τελειώνει απότομα. Αλλά δέστε το στο: http://www.youtube.com/watch?v=uBUj92nqm9w (προσοχή:θέλει από λίγα λεπτά μέχρι λίγες ώρες για να ανέβει και το ανέβασα τώρα).

Το Καλικατζουνάκι της φωτογραφίας το κρατάω απαλά-απαλά, αλλά η φωτογραφία με ένα χέρι δεν είναι ότι πιο κομψό. Και εύκολο.

SOS: Απλώς φανταστείτε τι καταστροφή μπορεί να κάνει κάποιος άσχετος και ανυποψίαστος επισκέπτης που θα αποφασίσει να αποβιβαστεί το καλοκαιράκι απο το σκάφος του σε μια φαινομενικά ουδέτερη βραχονησίδα για να κάνει τη βόλτα του και να μαζέψει π.χ. λουλουδάκια και χωρίς καμιά κακή πρόθεση: Αυγά μπορεί να πατηθούν, μικρά να μείνουν εκτεθειμένα στον καύσωνα (το καλοκαίρι) και να ψοφήσουν, ολόκληρες αποικίες από ευαίσθητα πουλιά να εγκαταλειφθούν (κι αυτό γίνεται πολύ συχνά). Προσοχή λοιπόν, οι βραχονησίδες είναι πολύτιμα οικοσυστήματα που αξίζουν την προσοχή μας, οι καλές προθέσεις μόνο δεν αρκούν.

ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ

Ε λοιπόν οι δημοσιογράφοι πρέπει να είναι πολύ τυχεροί άνθρωποι. Στην αρχή ήρθε ο ΑΝΤΕΝΑ· τους έκανε ένα διάλειμμα, μια μέρα εξαιρετική μπουνάτσα. Την επόμενη μέρα ήρθε το ΚΑΠΠΑ. Τους έκανε επίσης εξαιρετική μέρα και ο καιρός χάλασε αμέσως μόλις έφυγαν. Για δεκαπέντε μέρες έκανε μπουρίνια και ούτε ένα πλεούμενο δεν μπορούσε να πλησιάσει στο νησί. Χτες ήρθε το MEGA. Αν και το συγκεκριμένο συνεργείο είχε προσπαθήσει να έρθει και το προηγούμενο Σαββατοκύριακο και είχαν γυρίσει πίσω λόγω φουρτούνας, χτες τους έκανε μια εξαιρετική μέρα-και νύχτα- με μια θαυμάσια μπουνάτσα. Απόλαυσαν ένα πανέμορφο ηλιοβασίλεμα με μια θάλασσα λάδι, και στη συνέχεια μια υπέροχη πανσέληνο να υψώνεται πάνω από μια ασημιά σα γυαλί θάλασσα ενώ ούτε μια ριπούλα αέρα δεν ανακάτευε την ατμόσφαιρα. Ήταν τέσσερις άνθρωποι και ο βαρκάρης που ήρθαν. Έφυγαν στις 10 η ώρα τη νύχτα, στην απόλυτη ηρεμία, αφού ψήσαμε στα κάρβουνα τέσσερις αστακούς που είχε φέρει ο βαρκάρης (είπαμε, έχουν και οι ερημίτες τα τυχερά τους. Βεβαίως εμένα με ενδιέφερε πολύ το πως καθαρίζουμε και σπάμε τον αστακό αφού ψηθεί, μια διαδικασία που δεν είχα δει ποτέ).
Το απόγευμα, γύρω στις 4μμ, λίγο πριν έρθουν, ανεβασμένος στην ταράτσα του φάρου για να κάνω μετρήσεις απόλαυσα ένα μοναδικό θέαμα: 5-6 δελφίνια είχαν έρθει σε απόσταση λιγότερο από 200 μέτρα από την ακτή και κολύμπαγαν ψαρεύοντας, ενώ καμιά δεκαριά καλικατζούνες, έξι ασημόγλαροι και γύρω στους 15 μύχους τα ακολουθούσαν ανά βουτιά προσπαθώντας να επωφεληθούν από την ανακατωσούρα που προφανώς επέφεραν στα κοπάδια των ψαριών. Το θέαμα μεσ’ στη σιγαλιά -ακούγονταν πότε πότε κάποιες φωνές από γλάρους αλλά τίποτε άλλο- με τις κατάμαυρες γιαλιστερές πλάτες των δελφινιών να εμφανίζονται σαν μαύρες καμπύλες με πτερύγια και να ξαναβουτούν γλυκά στο νερό περικυκλωμένα από τα συγκεντρωμένα θαλασσοπούλια θα μου μείνει αξέχαστο.
Με το που έφυγε το τηλεοπτικό συνεργείο, που μου έφερε επιτέλους βενζίνη, ξαναβρέθηκα μονάχος στη σιγαλιά της νύχτας. Αφού κανόνισα μερικές πρακτικές λεπτομέρειες ξαναβγήκα έξω να απολαύσω το σκηνικό.
Πως είναι δυνατόν να μεταδώσει κανείς με λόγια το απόλυτο αυτό συναίσθημα της ενότητας και της ολότητας που αισθάνεται κανείς σ’ ένα μικρό κι επίπεδο «θαλασσινό» κομμάτι γης στη μέση του πελάγου, μια νύχτα που η θάλασσα είναι απόλυτα γαληνεμένη, τόσο που δεν ακούγεται ούτε καν ο παραμικρός ήχος από το κύμα που σκάει στην ακτή και είναι όλα τόσο λαμπερά φωτισμένα από μια ολόγιομη σελήνη;
Πως είναι δυνατόν να μεταδώσει κανείς την αίσθηση αυτής της απόλυτης ηρεμίας που καθόλου δεν είναι, αν και έτσι ακούγεται, απόλυτη ερημία; Γιατί με ένα ανεξήγητο τρόπο, το φως που εκπέμπει η σελήνη, ο ουράνιος θόλος που, όλος δώρο στα μάτια σου σε σκεπάζει από ορίζοντα σε ορίζοντα αλαφρώνοντας κι όχι βαρύνοντάς σε, το ασημένιο καθρέφτισμα στη θάλασσα και οι σιλουέτες των δέντρων και των θάμνων βουτηγμένες στο αργυρόχρωμο αυτό ημίφως, σου δίνουν την αίσθηση ότι εσύ, ο παρατηρητής είσαι ένα με τον κόσμο. Είναι μου φαίνεται η στιγμή που αισθάνθηκα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ότι είμαι ένα με το σύμπαν. Ένα μικρό, τόσο δα κομματάκι, δυο μάτια μιας ψυχής που είναι εκεί και δεν είναι μόνη της. Αισθάνθηκα να κοιτάω τον ουρανό και να είμαι ένα με τον ουρανό.
Νύχτα με πανσέληνο του Απρίλη. Κάθομαι μπροστά στον υπολογιστή και γράφω. Αλλά το μυαλό μου, δυο μάτια που βγαίνουν έξω από το φάρο, απομακρύνονται και με κοιτούν απέξω από το φωτισμένο παράθυρο της κουζίνας. Βλέπω τον εαυτό μου μέσα να προσπαθεί να γράψει δυο λόγια στο πληκτρολόγιο για το μοναδικό συναίσθημα που μου ήρθε όταν συνειδητοποίησα ότι αυτό είναι το μόνο φως που υπάρχει σε ακτίνα 25 μιλίων. Απέραντες υδάτινες επιφάνειες, νησιά, πλάσματα που κοιμούνται και πλάσματα που κυνηγούν, πλάσματα που πετούν με προορισμό που τους υποδεικνύουν τα γονίδιά τους, ένας απέραντος ζωντανός αλλά σιωπηλός κόσμος, λουσμένος στο φως της σελήνης.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ (ΙΙ)

Σήμερα ήθελα να γράψω για το φάρο, να σας διηγηθώ τα λίγα που ξέρω για την ιστορία του και να σας ξεναγήσω στο πως είναι και πως δουλεύει. Δεν έχω όμως αρκετό χρόνο γιατί δουλεύω με τα τελευταία αποθέματα της μπαταρίας του υπολογιστή μου και του UPS. Ακόμη και μια μικρή μπαταρία που φορτίζει με τα φωτοβολταϊκά και χρησιμοποιούνταν παλιά για να τροφοδοτεί το τοπικό τηλέφωνο (που τώρα δεν υπάρχει πια) και αργότερα -μέχρι και σήμερα- την τηλεόραση, αρνείται να μου δώσει ρεύμα (προφανώς έχει πέσει πολύ και θέλει φόρτιση γιατί τις τελευταίες μέρες όλο και της κλέβω κι από λίγο ρεύμα). Ο καιρός καλμάρισε και το συνεργείο του ΜEGA που αναμένω να έρθει το απόγευμα θα μου φέρει τη βενζίνη που χρειάζομαι και κάποιες προμήθειες. Έτσι, περιορίζομαι στο να βάλω μια φωτογραφία του φάρου που τράβηξα χτες αργά το απόγεμα με ολόγιομο φεγγάρι. Χτες φωτογράφισα το πρώτο μου κουνέλι. Ανέλπιστο ήταν δεν πίστευα ότι θα μου δοθεί τέτοια δυνατότητα. Επέστρεφα από την απογευματινή μέτρηση των μεταναστευτικών και κοιτούσα κάτω όταν τόπιασα με την άκρη του ματιού μου να ζαρώνει δίπλα σε μια αστοιβή. Προφανώς άργησε να με πάρει χαμπάρι και δεν πρόλαβε να χωθεί στο σκοτεινό του βασίλειο. Πάγωσε λοιπόν ακίνητο ώστε να μη το αντιληφθώ, προσφιλής τακτική πολλών τέτοιων απροστάτευτων πλασμάτων για να γλυτώνουν από τους διώκτες τους. Είχα τη μηχανή με τον τηλεφακό κρεμασμένη στον ώμο κι έτσι πρόλαβα να τραβήξω μια δυο, πριν φτάσει στα άκρα ο φόβος του από το αργό μου πλησίασμα και βουτήξει σα βολίδα στους θάμνους. Το αστείο είναι ότι την ίδια μέρα διάβαζα το «Ο γέρος που διάβαζε ιστορίες αγάπης» του Σεπούλβεδα, που μιλάει για τη φοβερή συνάντηση του Αντόνιο Χοσέ Μπολίβαρ με τον εξαγριωμένο θηλυκό οσελότο στην τροπική ζούγκλα του Ισημερινού. Συνάντηση η μια , συνάντηση κι η άλλη. Κάθε σύγκριση θεμιτή...

Μου έφεραν βενζίνη ναι. Ο καιρός μπουνατσάρισε τέλεια, η πανσέληνος σηκώθηκε, έχω ακόμη για λίγη ώρα παρέα. Αλλά ο Βαγγελάκης και η Βάλια δεν ήρθαν... και ο αγγελουδάκος έχει ακόμη πυρετό. Δεν είμαι κι εγώ εκεί να βοηθήσω. Αλλά ποτέ δεν είναι όλα τέλεια στη ζωή.

ΑΝΘΡΩΠΟΣ (Ι)

Βλέπετε, αυτό που αντιλαμβανόμαστε σήμερα ως Ψαθούρα είναι προϊόν αλληλεπίδρασης των φυσικών διεργασιών και του ανθρώπου. Η σχέση αυτή είναι πάντα μαζί και ταυτόχρονα και πόλεμος και ειρήνη. Με κάποια στοιχεία της φύσης ο άνθρωπος συμμαχεί και συνεργάζεται. Άλλα τα πολεμάει λυσσαλέα. Με κάποιες δραστηριότητες του ανθρώπου κάποια στοιχεία της φύσης ευνοούνται και κάποια βλάπτονται. Το μέτρο κάνει τη διαφορά. Πέρα από ένα ορισμένο όριο οι βλάβες είναι ανήκεστες. Η επιστήμη της προστασίας της φύσης αυτό ακριβώς το μέτρο προσπαθεί να προσδιορίσει. Αλλά συνεχώς πέφτει επάνω στην αλματώδη –κι ανεξέλεκτη από «δημοκρατικές διαδικασίες»- εξέλιξη της τεχνολογίας και στην απληστία των ανθρώπων (και την ανοησία).

Υπάρχει κι άλλη μια θεμελιώδης διαφορά: ότι η φύση υπήρξε πολύ πριν εμφανιστεί ο άνθρωπος και θα συνεχίσει να υπάρχει με οποιαδήποτε μορφή, ενώ ο άνθρωπος μπορεί και να παρέλθει. Άλλωστε τα τελευταία χιλιάδες χρόνια που εμφανίστηκε ο άνθρωπος, ανάμεσα στις περιόδους αλληλεπίδρασης παρεμβάλλονται και μακρές εποχές που ο άνθρωπος απουσιάζει εντελώς, λείπει, και τότε η φύση συνεχίζει τους προαιώνιους ρυθμούς της μέχρι να ξανάρθει ο άνθρωπος και με άλλους τρόπους πάλι να αλλάξει τη σχέση. Στα ενδιάμεσα διαστήματα της ανθρώπινης απουσίας και η φύση δεν παραμένει ίδια γιατί ο άνθρωπος έχει αφήσει με διάφορους τρόπους τα ίχνη του και την έχει αλλάξει ριζικά. Όχι τα βασικά της, αυτά δεν αλλάζουν από καμιά δύναμη στον κόσμο (κι αυτό διαψεύδεται σήμερα με την κλιματική αλλαγή που επιφέραμε) , αλλά σε κάποιες λεπτομέρειες (συχνά όχι και τόσο).
Πάρτε για παράδειγμα τους αρουραίους. Πότε ακριβώς και πως ήρθαν είναι άγνωστο; Ένα είναι σίγουρο όμως, ότι από τότε που ήρθαν τίποτα δεν είναι ίδιο στο νησί. Τα αγριοκούνελα, επίσης άλλαξαν τα πάντα όσο αφορά τη βλάστηση του νησιού. Ακόμη ο άνθρωπος ήρθε και καλλιέργησε, εισήγαγε φυτά και ζώα που βοσκούσαν ίσως για εκατοντάδες χρόνια. Η βλάστηση του νησιού δε θα ήταν αυτή που βλέπουμε σήμερα αν δεν είχαν παρεμβληθεί εκατοντάδες ίσως χρόνια καλλιέργειας και βόσκησης. Δε θα ήταν επίσης η ίδια αν συνέχιζε η βόσκηση, όπως στα διπλανά Γιούρα εδώ και χιλιάδες χρόνια από τα αγριοκάτσικα. Ο άνθρωπος άλλαξε και τη μορφή του αναγλύφου ακόμη: έφτιαξε κτίρια, μαντριά, φράχτες, που τα βλέπουμε σήμερα ως σωρούς από πέτρες. Όπως η πανάρχαια (;) οχύρωση με τριπλό περίβολο πάνω σένα βράχο που μπαίνει σα μικρή χερσόνησος στη θάλασσα, λίγα μέτρα βόρεια από το φάρο. Ένα από τα οχυρωμένα χωριά (pagi murati) της λίθινης εποχής ή της εποχής του σιδήρου; Κάτι πιο παλιό ακόμη ; κάτι πιο καινούργιο; Μην ξεχνάτε άλλωστε ότι μέχρι και πριν 7000 χρόνια η θάλασσα ήταν χαμηλότερα πολλές δεκάδες μέτρα και μεγάλες εκτάσεις γύρω από τα νησιά ήταν τότε χέρσος. Μην ξεχνάτε επίσης ότι τα βυθισμένα ερείπια στην ανατολική μεριά του νησιού δείχνουν ότι ένα μεγάλο μέρος γύρω από το νησί έχει καταβυθιστεί σχετικά πρόσφατα (ή έχει ανέβει η στάθμη της θάλασσας και το πλημμύρισε). Μόνο οι πέτρες είναι τόσο παλιές πάνω σε αυτό το νησί για να γνωρίζουν τις απαντήσεις σε όλα τα πιθανά ερωτήματα. Η επιστήμη είναι άγνωστο αν θα δώσει ποτέ ακριβείς απαντήσεις.
Η θάλασσα επίσης ξέρει. Είναι κι αυτή πιο παλιά από τα παμπάλαια. Λες κάποια γνώση από τη θάλασσα νάχει περάσει στους απεσταλμένους της στο νησί, τις Καλικατζούνες; Παρακολουθώντας όλα αυτά από την άκρη των βράχων με το σμαραγδοπράσινο μάτι τους ίσως νάχουν διατηρήσει τη γνώση από γενιά σε γενιά. Μια και ανήκουν κι αυτές στον κατάλογο του άγριου κρέατος που έθρεψε για χιλιάδες χρόνια τους νησιώτες:
σαλιγκαράκια της θάλασσας, αχινοί, πεταλίδες, ψάρια και ψαρικά κάθε είδους, αγριοκούνελα, καλικατζούνες και καλικατζουνάκια τρυφερά.
Δε θα ξεχάσω ποτέ την πρώτη –και τελευταία φορά – που πραγματικά βίωσα τι σημαίνει να βρίσκεις το κρέας σου στη φύση: Το 1987 τριγυρνούσαμε για μια βδομάδα με ένα αλοννησιώτικο καΐκι στα νησάκια του μελλοντικού τότε Εθνικού Πάρκου Αλοννήσου-Βορείων Σποράδων, καταγράφοντας την πανίδα. Τρεις τελειόφοιτοι βιολόγοι κι εγώ. Στα πλαίσια μιας μελέτης από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μετά από τέσσερις μέρες ξηράς τροφής, ο ψαράς είπε: «Πεθύμησα κρέας». Έπιασε σένα μικρό ακατοίκητο νησί, τη Γράμμιζα. Έλα μαζί μου, είπε, και ακολούθα. Πήρε το τουφέκι του και άρχισε να περπατάει με σταθερό, όχι γρήγορο βήμα. Μέχρι να βγει στην άλλη άκρη του νησιού που μας περίμενε το καίκι με το γιό του, έριξε επτά τουφεκιές και πήρε επτά αγριοκούνελα. Εκείνο το βράδυ στον Πλανήτη, φάγαμε κρέας.

(Όπως πάντα, άλλα μελετάν τα βόδια... Ο Βαγγελάκης αρρώστησε σήμερα. Η επίσκεψη πάλι αναβάλλεται).